Twee loketten die niet naar elkaar verwijzen
Voor hulp thuis gaat u naar de gemeente, via de Wmo. Voor langdurige zorg gaat u naar het CIZ, via de Wlz. Het zijn twee wetten, twee budgetten en twee organisaties, en ze sturen u zelden uit zichzelf naar de andere.
Daar verliezen gezinnen maanden. De situatie thuis verslechtert stap voor stap, en bij elke stap wordt er iets bijgeschakeld via de gemeente: huishoudelijke hulp, dagbesteding, een traplift, begeleiding. Tot niemand nog opmerkt dat de optelsom van al die voorzieningen iets anders beschrijft dan hulp thuis.
Waar de grens werkelijk ligt
De Wmo is er voor ondersteuning: helpen bij wat iemand niet meer alleen kan.
De Wlz is er voor iets anders: blijvende behoefte aan 24 uur zorg in de nabijheid of permanent toezicht. Niet veel hulp, maar: er moet altijd iemand zijn, ook onaangekondigd, ook s nachts.
Dat woordje *toezicht* is de scheidslijn. Iemand die zelfstandig loopt, eet en zich wast, maar niet alleen gelaten kan worden omdat hij de deur uit loopt of het gas laat branden, hoort niet in de Wmo thuis — hoe zelfredzaam hij op papier ook lijkt.
Drie signalen dat u in het verkeerde loket zit
De nacht is het probleem geworden. Wmo-voorzieningen zijn overdag geregeld. Zodra de nacht de reden is dat het niet meer gaat, is de vraag een Wlz-vraag.
De mantelzorger is de voorziening. Als de constructie alleen overeind blijft doordat een dochter of partner permanent bijspringt, meet u niet de zorgbehoefte maar het uithoudingsvermogen van het gezin.
Er is steeds meer bijgekomen en het wordt niet rustiger. Vier losse voorzieningen die samen nog altijd niet volstaan, zijn een teken dat de aard van de vraag is veranderd, niet de omvang.
U mag zelf aanvragen
U hebt geen verwijzing van de gemeente nodig om een Wlz-indicatie aan te vragen bij het CIZ, en u hoeft er niet op te wachten. Vraag hem aan zodra u vermoedt dat de grens is gepasseerd.
Loopt de Wmo-ondersteuning ondertussen door? Ja. Tot de Wlz-indicatie er is, blijft de gemeente verantwoordelijk. Daarna neemt de Wlz het over, en vervallen de meeste Wmo-voorzieningen — dat is geen straf, het is een andere financieringsbron.
Eén uitzondering die gezinnen vaak verrast: sommige woningaanpassingen en vervoersvoorzieningen blijven via de gemeente lopen. Vraag dit expliciet na bij het Wmo-loket voordat u iets teruggeeft of opzegt.
Wat u meeneemt naar het gesprek
Naar welk loket u ook gaat, één document telt zwaarder dan alle formulieren: een beschrijving van een gewone dag en een gewone nacht, met tijdstippen en voorvallen van de afgelopen maand. Concreet, niet in algemeenheden.
Vraag daarnaast om een onafhankelijke cliëntondersteuner. Die is gratis, kent beide wetten, en is de enige persoon in het gesprek die geen budget te bewaken heeft. Voor een gezin dat dit voor het eerst doet, is dat het verschil tussen maanden en weken.
*Curalune ondersteunt bij het zoeken en oriënteren. De beoordeling van het recht op Wmo-ondersteuning of op langdurige zorg ligt bij de gemeente en het CIZ.*