De vraag achter de vraag
Families vragen: is dit een goed verpleeghuis. De vraag die er bij dementie werkelijk toe doet is een andere: kan dit huis déze persoon aan, ook over een jaar?
Dementie staat niet stil. Een afdeling die vandaag past kan over acht maanden niet meer passen, en een verhuizing is voor iemand met dementie ingrijpender dan voor wie dan ook. Het loont dus om niet te kijken naar wat nu nodig is, maar naar wat het huis kán als het verder gaat.
Gesloten, open, of ertussenin
Een gesloten afdeling — meestal psychogeriatrie genoemd — is bedoeld voor mensen die zonder toezicht in gevaar komen: wegloopgedrag, geen besef van verkeer, geen herkenning van de omgeving. De deur is beveiligd. Dat klinkt hard en voelt vaak hard, maar het is wat bewegingsvrijheid binnen de afdeling mogelijk maakt: juist omdat de buitendeur dicht is, hoeft niemand op een stoel gehouden te worden.
Een open afdeling past bij iemand die nog oriëntatie heeft, wel begeleiding nodig heeft maar geen beveiliging.
Kleinschalig wonen is geen derde categorie maar een inrichtingsvorm: groepen van zes tot acht bewoners, een gezamenlijke huiskamer, koken op de groep, vaste medewerkers. Het bestaat zowel gesloten als open. Voor veel mensen met dementie werkt het beter dan een grote afdeling, omdat het aantal onbekende gezichten per dag kleiner is.
Het zorgprofiel bepaalt de deur
Welke afdelingen in aanmerking komen, staat niet ter vrije keuze. Het zorgprofiel uit het CIZ-besluit bepaalt het. Voor dementie zijn de zwaardere VV-profielen relevant; het onderscheid tussen die profielen zit vooral in de mate van toezicht en in de aanwezigheid van probleemgedrag.
Twee dingen om te weten
- Een profiel kan worden herzien. Verandert de situatie wezenlijk, dan kunt u het CIZ vragen opnieuw te kijken. Dat gebeurt niet vanzelf.
- Vraag altijd welk profiel is toegekend, niet alleen dat de indicatie er is. Zonder dat getal weet u niet welke huizen u überhaupt kunt benaderen, en verliest u tijd aan rondleidingen die nergens toe leiden.
De Wet zorg en dwang, in gewone woorden
Sinds 2020 regelt de Wet zorg en dwang wat er mag als iemand zich verzet tegen zorg die wel nodig is: een gesloten deur, medicatie tegen onrust, een bedhek.
De kern van die wet is dat onvrijwillige zorg de uitzondering is, dat er altijd eerst naar alternatieven moet worden gezocht, en dat elke maatregel wordt vastgelegd, onderbouwd en periodiek opnieuw beoordeeld. U als familie hoort daarbij betrokken te zijn, en u hebt recht op een cliëntvertrouwenspersoon die specifiek voor deze wet bestaat.
Vraag hoe het huis hiermee omgaat. Het antwoord vertelt u meer over de cultuur van een afdeling dan de rondleiding zelf.
De zeven vragen bij een rondleiding
Het interieur zegt weinig. Deze vragen wel
- Wat gebeurt er als het gedrag verandert? Kan mijn moeder hier blijven als zij onrustiger wordt, of moet zij dan verhuizen? Dit is de belangrijkste vraag en de meest vergeten.
- Hoeveel medewerkers staan er op de groep, s ochtends, s avonds en s nachts? Vraag naar de nacht. Daar zit het verschil.
- Hoe vast is het team? Werken hier vaste gezichten of veel uitzendkrachten? Bij dementie is herkenning zorg.
- Hoe ziet een gewone dag eruit? Niet het activiteitenprogramma op papier — wat er gisteren feitelijk is gebeurd.
- Hoe past u zich aan het dagritme aan? Iemand die om vijf uur wakker is en om acht uur wil slapen: buigt het huis mee of buigt de bewoner?
- Hoe en wanneer wordt onvrijwillige zorg toegepast, en hoe word ik daarin betrokken?
- Wie is mijn vaste contactpersoon en hoe vaak hoor ik iets zonder dat ik erom vraag?
Ga twee keer, en één keer onaangekondigd
Vraag of u een tweede keer mag komen, op een ander tijdstip — bij voorkeur rond het avondeten. Het late deel van de dag is bij dementie het moeilijkste deel, en een afdeling die om elf uur s ochtends rustig oogt kan er om zes uur s avonds anders bij staan. Een huis dat dat bezoek zonder aarzeling toestaat, zegt daarmee al iets.
*Curalune ondersteunt bij het zoeken en oriënteren. Beoordeling van het zorgprofiel, plaatsing en de toepassing van de Wet zorg en dwang liggen bij het CIZ, het zorgkantoor en de voorziening zelf.*