Het document dat families te laat ontdekken
Er is één document dat bepaalt of uw aanvraag bij een woonzorgcentrum meteen wordt behandeld of onderaan de stapel belandt. Het is geen medisch attest en geen brief van het ziekenhuis. Het is de inschaling volgens de Katz-schaal.
De meeste families horen die naam pas als ze al twee weken aan het bellen zijn. Dat is precies de twee weken die u kunt uitsparen.
Wat de Katz-schaal meet
De schaal scoort hoeveel hulp iemand nodig heeft bij zes dagelijkse handelingen:
- zich wassen
- zich kleden
- verplaatsen en transfer
- naar het toilet gaan
- continentie
- eten
Daarnaast wordt gekeken naar desoriëntatie in tijd en ruimte, wat vooral telt bij dementie. Elk item krijgt een score van 1 tot 4, waarbij 1 volledig zelfstandig betekent en 4 volledig afhankelijk.
De optelsom van die scores bepaalt het zorgprofiel: O, A, B, C, Cd of D. Dat profiel is geen etiket, het is de sleutel tot de rest.
Waarom het profiel over meer beslist dan de zorg
Drie dingen hangen eraan vast.
De financiering van de voorziening. In Vlaanderen ontvangt een woonzorgcentrum via de Vlaamse Sociale Bescherming een bedrag dat mee bepaald wordt door het zorgprofiel van elke bewoner. Een voorziening weet dus pas wat een opname voor haar betekent zodra ze het profiel kent.
De vraag of de voorziening de zorg aankan. Een woonzorgcentrum kan vrije kamers hebben en tóch niet kunnen opnemen, omdat het op dat moment geen ruimte heeft in de afdeling die bij dat profiel hoort. Dat geldt in het bijzonder voor een profiel met dementie (Cd).
De zorgbudgetten. Zowel het zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden als het zorgbudget voor ouderen met een zorgnood vertrekt van een vastgestelde zorgzwaarte. Zonder inschaling loopt geen van beide.
Wie de inschaling maakt
De huisarts of het verpleegkundig team van de thuiszorg maakt ze op. Ligt de persoon in het ziekenhuis, dan gebeurt het via het verpleegkundig team daar, in overleg met de sociale dienst.
U kunt er zelf om vragen. Dat is het punt dat families vaak niet weten: u hoeft niet te wachten tot iemand het voorstelt. De formulering die werkt is eenvoudig:
> "Kan u de Katz-inschaling opmaken en doorsturen? Wij starten de aanvraag voor een woonzorgcentrum."
De fout die het meeste tijd kost
Families bellen woonzorgcentra en beschrijven de situatie in eigen woorden: "mijn moeder is erg verzwakt, ze kan niet meer alleen wonen". Dat is waar, en het brengt het dossier nergens.
De voorziening kan met die beschrijving niets. Ze weet niet of ze de zorg kan leveren, ze weet niet welke financiering eraan vasthangt, en ze kan uw ouder niet vergelijken met de andere mensen op haar lijst. Het gesprek eindigt met "stuur ons de gegevens door" — en daar begint het wachten.
Met een inschaling verandert hetzelfde telefoongesprek van karakter. U zegt: profiel B, met desoriëntatie, inschaling van vorige week beschikbaar. Nu kan de voorziening in één minuut antwoorden.
Een inschaling is geen momentopname voor altijd
De toestand van een oudere verandert, soms snel na een val of een opname. Een inschaling van acht maanden geleden beschrijft mogelijk iemand die nog zelfstandig at en zich waste.
Vraag daarom bij elke belangrijke wijziging om een herziening. Dat is niet alleen correcter, het kan ook rechtstreeks meer financiering en een hoger zorgbudget betekenen. Families vragen dit bijna nooit uit zichzelf.
Wat u samen met de inschaling klaarlegt
- De Katz-inschaling zelf, met datum.
- Een recent medisch verslag of ontslagbrief van het ziekenhuis.
- De lijst van de huidige medicatie.
- Het rijksregisternummer en de gegevens van het ziekenfonds.
- De gemeente van domicilie — die bepaalt welk OCMW bevoegd is.
- Een realistisch beeld van het maandbudget.
Met dat pakket duurt een aanvraag bij een woonzorgcentrum minuten in plaats van weken.
De volgorde
- Vraag de Katz-inschaling aan bij de huisarts of het verpleegkundig team.
- Vraag dat ze ook naar de zorgkas van het ziekenfonds gaat, voor de zorgbudgetten.
- Bel de voorzieningen pas daarna, en noem het profiel meteen.
- Vraag bij elke voorziening of er plaats is in de afdeling die bij dat profiel hoort, niet enkel of er een kamer vrij is.
- Vraag bij elke verandering in de toestand om een herziening.
Wie mag de Katz-schaal invullen?
De huisarts of een verpleegkundige. In het ziekenhuis gebeurt het via het verpleegkundig team, in overleg met de sociale dienst.
Kan ik de inschaling zelf aanvragen?
Ja. U hoeft niet te wachten tot iemand het voorstelt. Vraag het rechtstreeks aan de huisarts of aan de thuisverpleegkundige.
Hoe lang blijft een inschaling geldig?
Ze blijft bruikbaar, maar ze veroudert. Na een val, een opname of een duidelijke achteruitgang vraagt u best een herziening, want het profiel bepaalt zowel de zorg als de zorgbudgetten.
Bepaalt het profiel of wij worden aanvaard?
Het bepaalt vooral of de voorziening de zorg kan leveren en of er op dat moment plaats is in de juiste afdeling. Een hoger profiel is geen weigering, maar het beperkt wel het aantal voorzieningen dat in aanmerking komt.